Skip to main content
Biuletyn

Trudniej będzie przenieść spółkę na tzw. „słupa”?

By 2 kwietnia 20221 lipca, 2022No Comments

Trudniej będzie przenieść spółkę na tzw. „słupa”?

W listopadzie ubiegłego roku do Sejmu trafił poselski projekt ustawy nowelizującej Prawo o notariacie i ustawę o KRS. W grudniu projekt został skierowany do I czytania w Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka.

Projekt zakłada nałożenie na notariuszy dodatkowego obowiązku w postaci wysłania elektronicznie do rejestru KRS informacji o zbyciu udziałów (akcji) w spółkach kapitałowych i zbycia w całości praw i obowiązków w spółkach osobowych (zapewne projektodawca miał na myśli zbycie ogółu praw i obowiązków wspólnika w spółkach osobowych). Zgłoszenie ma zawierać informacje, kto nabył w całości spółkę.

Dodatkowo w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego w dziale 6 wprowadzona zostanie nowa rubryka – nr 9 – zatytułowana „Spółka w zbyciu”. W tej rubryce podawana będzie informacja, kto nabył spółkę w całości, zaś dane będą podlegały wykreśleniu po wpisaniu wszystkich zmian do KRS.

Przedstawione rozwiązanie ma na celu zniwelowanie nadużyć związanych z przejściowym stanem spółki od zawarcia umowy o zbyciu udziałów do zarejestrowania zmiany w KRS. Niejednokrotnie bowiem zdarza się, że pomimo zawarcia umowy sprzedaży udziałów w spółce, okoliczność ta zgłaszana jest z do KRS z brakami bądź nie jest zgłaszana w ogóle. W konsekwencji kontrahenci spółki mogą być wprowadzani w błąd co do rzeczywistej struktury właścicielskiej, zaś sami właściciele mogą mieć problem z legitymowaniem swojej pozycji wobec osób trzecich – i to wszystko pomimo deklaratoryjnego charakteru wpisu w KRS. Deklaratoryjny wpis oznacza, że skutki prawne czynności np. sprzedaży udziałów następują z chwilą zawarcia umowy, a nie ujawnienia tej zmiany w rejestrze (dla porównania warto w tym miejscu wspomnieć, że na przykład wpis informacji o zmianie umowy spółki ma charakter konstytutywny, czyli umowę spółki uważa się za zmienioną dopiero w momencie wpisu zmiany w KRS).

Niemniej warto zauważyć, że w wielu przypadkach regulacja ta może okazać się martwa. Podmiotami obowiązanymi do zgłaszania do KRS informacji o zawarciu umowy której przedmiotem są prawa udziałowe są wyłącznie notariusze, a zatem ustawa może mieć skutek jedynie do umów, w których zawarcie zaangażowano notariusza. Najczęściej może to zatem dotyczyć spółek z ograniczoną odpowiedzialnością (zbycie udziałów następuje w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi). Niemniej zastanowić się należy, czy na pewno notariusz wyposażony jest w narzędzia umożliwiające realizację obowiązku zgłaszania zbycia spółki do KRS. Istota notarialnego poświadczenia podpisu sprowadza się do tego, że osoba podpisująca dokument składa podpis na dokumencie w obecności notariusza, notariusz legitymuje tą osobę, a następnie sporządza klauzulę poświadczenia podpisu, która zawiera informacje o dacie, miejscu i danych osoby składającej podpis. Notariusz nie sporządza ani nie bada szczegółowo treści poświadczanego dokumentu, tak jak ma to miejsce w przypadku aktów notarialnych. Wobec tego zobowiązanie notariusza do dokonywania zgłoszeń w rejestrze przedsiębiorców będzie wiązało się z koniecznością analizy umowy, wykonania kopii, czasami pewnie też weryfikacji prawidłowości umowy i uprawnień stron do rozporządzania udziałami. To może zdecydowanie wydłużyć postępowanie i projektodawca powinien rozważyć, czy obecny zakres uprawnień i kompetencji notariusza pozwala na podejmowanie takich działań podczas zwykłego poświadczania podpisu.

Prawo nie przewiduje żadnych wymogów co do formy zbycia ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej (jawnej, partnerskiej, komandytowej, komandytowo-akcyjnej), zatem w tym przypadku wystarczy forma pisemna (na cele rejestracyjne). W związku z tym ww. przepis może okazać się martwy w przypadku tych spółek.

Podobnie sytuacja wygląda w przypadku spółek akcyjnych – z tą różnicą, że nabycie akcji (w związku z obowiązującą od 1 marca 2021 roku dematerializacją) następuje z chwilą odnotowania zmiany akcjonariusza w rejestrze akcjonariuszy, prowadzonym przez uprawniony podmiot (najczęściej dom maklerski). Projekt nie zakłada jednak obowiązku informowania KRS o zmianie akcjonariusza przez podmiot prowadzący rejestr akcjonariuszy.

Zbycie akcji prostej spółki akcyjnej wymaga zachowania formy dokumentowej, a zatem również odbywa się bez udziału notariusza.

Może okazać się zatem, że realizacja postanowień nowelizacji będzie znacznie utrudniona bądź nawet niemożliwa bez zmiany przepisów dotyczących form czynności prawnych, prowadzących do zmian właścicielskich w spółkach.