Wyłączenie osobistej odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej za składki ubezpieczeniowe, których spółka nie uregulowała
Sąd Apelacyjny w Krakowie po stronie członka zarządu – korzystne rozstrzygnięcie w sprawie odpowiedzialności za zaległe składki ZUS
W sprawie prowadzonej przez Partnera Kancelarii, radcę prawnego Wawrzyńca Malinowskiego, Sąd Apelacyjny w Krakowie, w sprawie o sygn. akt III AUa 1520/23 oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie. Tym samym prawomocnie rozstrzygnął sprawę na korzyść Klienta Kancelarii.
Spór dotyczył odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za nieuregulowane przez spółkę składki na ubezpieczenia społeczne.
Nasz Klient pełnił funkcję Prezesa Zarządu spółki w okresie od 4 kwietnia 2017 r. do 24 lipca 2017 r. W tym czasie spółka znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej i posiadała zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od marca do lipca 2017 r.
Jeszcze przed objęciem funkcji przez naszego Klienta, w dniu 16 marca 2017 r., wcześniejszy prezes zarządu złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Wniosek ten był dotknięty brakami formalnymi. Wobec ich nieuzupełnienia został następnie prawomocnie zwrócony postanowieniem z 4 września 2017 r.
W toku postępowania ustalono również bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec spółki. Tym samym spełnione zostały przesłanki, które co do zasady mogą prowadzić do odpowiedzialności członka zarządu za zaległości składkowe spółki na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej.
Brak winy członka zarządu
Kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy okazało się jednak ustalenie czy naszemu Klientowi można przypisać winę w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.
Sąd Apelacyjny uznał, że w sprawie zachodzi przesłanka wyłączająca odpowiedzialność członka zarządu, określona w art. 116 par. 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej, tj. niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.
Sąd podzielił stanowisko Sądu I Instancji, zgodnie z którym wniosek o ogłoszenie upadłości złożony w marcu 2017 r. przez poprzedniego prezesa zarządu – wobec jego późniejszego zwrotu z powodu nieuzupełnienia braków formalnych – należało traktować tak, jakby nie został skutecznie wniesiony.
Jednocześnie jednak przez cały okres pełnienia funkcji przez naszego Klienta, tj. od kwietnia do lipca 2017 r., postępowanie wywołane tym wnioskiem pozostawało w toku. Do jego prawomocnego zwrotu doszło dopiero po zakończeniu kadencji naszego Klienta.
W ocenie Sądu Apelacyjnego miało to zasadnicze znaczenie. Sąd zaakceptował argumentację, że złożenie przez naszego Klienta kolejnego wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie, gdy wcześniejszy wniosek był nadal procedowany, nie było od niego wymagane. Kolejny wniosek podlegałby bowiem odrzuceniu z uwagi na toczące się już postępowanie dotyczące tego samego przedmiotu, zgodnie z art. 35 Prawa upadłościowego w zw. z art. 199 par. 1 pkt 2 k.p.c.
Istotna teza dla członków zarządu
Z rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego wynika istotny wniosek praktyczny: jeżeli w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu jest już procedowany wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, członek zarządu nie ma obowiązku składania kolejnego, równoległego wniosku wyłącznie w celu zabezpieczenia się przed osobistą odpowiedzialnością za zobowiązania spółki.
Istotne znaczenie miało również to, że członek zarządu nie pozostawał bierny, lecz podejmował działania w związku z sytuacją spółki. Sąd uwzględnił zatem nie tylko fakt procedowania wcześniejszego wniosku o ogłoszenie upadłości, ale również aktywność członka zarządu, która przemawiała przeciwko przypisaniu mu winy w niezłożeniu kolejnego wniosku.
Sąd uznał zatem, że nasz Klient dochował należytej staranności przy wykonywaniu obowiązków związanych z pełnieniem funkcji Prezesa Zarządu i nie ponosił winy za niezłożenie kolejnego wniosku o ogłoszenie upadłości. Okoliczności, które doprowadziły do późniejszego zwrotu wcześniejszego wniosku, pozostawały bowiem poza jego kontrolą.
Wyrok stanowi ważny przykład tego, że odpowiedzialność członka zarządu za zaległości publicznoprawne spółki nie ma charakteru automatycznego, a przy jej ocenie konieczne jest każdorazowe zbadanie rzeczywistych okoliczności, w których członek zarządu wykonywał swoje obowiązki.


