Październik 2021

Zmiany w prawie spółek handlowych

Październik 2021

Spis treści

Nowe prawo holdingowe

Rząd złożył w Sejmie projekt ustawy nowelizującej między innymi kodeks spółek handlowych, proponując uregulowanie prawne kwestii związanych z grupami spółek.

Grupą spółek będziemy nazywać odtąd spółkę dominującą i spółkę lub spółki od niej zależne, kierujące się wspólną strategią gospodarczą w celu realizacji wspólnego interesu, uzasadniającą sprawowanie przez spółkę dominującą jednolitego kierownictwa nad spółką zależną albo spółkami zależnymi.

Projekt zakłada wprowadzenie zasady, że spółka dominująca oraz spółka zależna mają kierować się nie tylko interesem jednostkowym spółki, ale także interesem grupy spółek, o ile nie będzie to zmierzać do pokrzywdzenia wierzycieli lub wspólników mniejszościowych spółki zależnej.

Przepisy o grupie spółek nie znajdą zastosowania do spółek zależnych, będących spółkami publicznymi i spółkami w likwidacji bądź w upadłości.

Utworzenie grupy spółek

Co ciekawe, aby można było mówić o grupie spółek, nie wystarczy żeby istniała relacja zależności pomiędzy spółkami. Dodatkowo zgromadzenie wspólników (walne zgromadzenie) spółki zależnej będzie podejmowało uchwałę o uczestnictwie w grupie spółek ze wskazaniem spółki dominującej, zapadającej większością ¾ głosów. Spółka dominująca nie musi podejmować żadnej uchwały.

Informację o udziale w grupie spółki będą ujawniały w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego.

Wiążące polecenia

Spółka dominująca będzie mogła wydawać spółce zależnej w formie pisemnej lub elektronicznej (pod rygorem nieważności) wiążące polecenie, dotyczące prowadzenia spraw spółki, jeśli jest to uzasadnione interesem grupy spółek.

Polecenie powinno zawierać oczekiwane zachowanie spółki zależnej, interes uzasadniający polecenie, spodziewane korzyści lub szkody spółki zależnej oraz przewidywany termin i sposób naprawienia takiej szkody.

Wykonanie takiego wiążącego polecenia wymaga uchwały zarządu spółki zależnej. Spółka zależna powinna odmówić wykonania polecenia, jeśli na skutek jego wykonania:

  1. Spółka może stać się niewypłacalna
  2. Istnieje obawa, że polecenie jest sprzeczne z interesem spółki i wyrządzi jej szkodę, która nie będzie naprawiona przez spółkę dominującą lub inną spółkę zależną w okresie najbliższych dwóch lat (dotyczy wyłącznie spółki niebędącej spółką jednoosobową).

Umowa albo statut spółki zależnej może przewidywać także inne przesłanki odmowy wykonania polecenia. Skuteczność takich postanowień zależy od odkupienia przez spółkę dominującą udziałów albo akcji tych wspólników spółki zależnej, którzy nie zgadzają się na zmianę.

Członek zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz likwidator spółki zależnej i spółki dominującej nie ponosi odpowiedzialności wobec spółki zależnej za szkodę wyrządzoną wykonaniem wiążącego polecenia.

Jedynym podmiotem odpowiedzialnym za szkodę wyrządzoną spółce zależnej na skutek wykonania wiążącego polecenia, jest spółka dominująca, chyba że nie ponosi winy. Jeśli spółka zależna jest spółką jednoosobową, to odpowiedzialność ograniczona jest do sytuacji, w której wykonanie polecenia skutkowało niewypłacalnością spółki zależnej.

Spółka dominująca, która na dzień wydania wiążącego polecenia dysponuje bezpośrednio lub pośrednio większością co najmniej ¾ głosów spółki zależnej, odpowiada wobec wspólnika tej spółki za obniżenie wartości przysługującego mu udziału, jeśli obniżenie było następstwem wykonania wiążącego polecenia.

Spółka dominująca będzie odpowiadać także wobec wierzyciel spółki zależnej, jeśli egzekucja przeciwko tej spółce okaże się bezskuteczna, chyba że spółka dominująca nie ponosi winy lub szkoda nie powstała na skutek wykonania wiążącego polecenia. Domniemywa się, że szkoda obejmuje wysokość niezaspokojonej wierzytelności.

Nadzór nad spółkami zależnymi

Rada nadzorcza (jeśli nie jest ustanowiona, to zarząd) spółki dominującej sprawuje stały nadzór nad realizacją interesu grupy spółek przez spółki zależne, chyba, że statut lub umowa spółki zależnej przewiduje inaczej.

Przymusowy odkup udziałów lub akcji

Maksymalnie raz w roku obrotowym wspólnicy, reprezentujący nie więcej niż 10% kapitału zakładowego spółki zależnej mogą żądać umieszczenia w porządku obrad zgromadzenia wspólników sprawy podjęcia uchwały o przymusowym odkupie ich udziałów lub akcji przez spółkę dominującą, która reprezentuje bezpośrednio lub pośrednio co najmniej 90% kapitału zakładowego spółki zależnej.

Zgromadzenie wspólników spółki zależnej może także podjąć uchwałę o przymusowym wykupie udziałów (akcji) wspólników reprezentujących nie więcej niż 10% kapitału zakładowego przez spółkę dominującą, reprezentującą bezpośrednio co najmniej 90% kapitału. Umowa spółki zależnej może przewidywać, że uprawnienie wykupu przysługuje spółce dominującej posiadającej mniej niż 90% udziałów, jednak nie mniej niż 75%.

Ustanie uczestnictwa w grupie spółek

Spółka zależna przestaje być członkiem grupy spółek na skutek uchwały zgromadzenia wspólników, podjętej większością ¾ głosów bądź przez złożenie spółce zależnej przez spółkę dominującą oświadczenia o ustaniu uczestnictwa w grupie spółek.

Formalizacja uchwał zarządu

Obecnie uchwały zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie wymagają żadnej szczególnej formy. Projekt nowelizacji kodeksu spółek handlowych zakłada wprowadzenie obowiązku protokołowania uchwał zarządu, określając jednocześnie minimalną treść protokołu. Jeśli zmiany wejdą w życie, protokół taki będzie przypominał protokół zgromadzenia wspólników, zawierając porządek obrad, nazwiska obecnych członków zarządu i liczbę głosów oddanych na poszczególne uchwały, a także zdania odrębne oraz ich motywy. Protokół będzie podpisywał co najmniej członek zarządu prowadzący posiedzenie lub zarządzający głosowanie, chyba że umowa spółki lub regulamin zarządu stanowi odmiennie.

Podobne regulacje zostały wprowadzone do przepisów o prostej spółce akcyjnej oraz o spółce akcyjnej.

Poszerzenie uprawnień rady nadzorczej

Jeśli w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością zostanie ustanowiona rada nadzorcza, to oprócz obowiązków ustawowych obowiązujących obecnie, rada będzie zobowiązana składać zgromadzeniu wspólników coroczne sprawozdanie ze swojej działalności.

Dodatkowo w celu wykonania obowiązków rada nadzorcza będzie mogła żądać od zarządu, prokurentów, osób zatrudnionych w spółce sporządzenia lub przekazania wszelkich informacji, dokumentów, sprawozdań lub wyjaśnień dotyczących spółki. Adresat żądania będzie obowiązany odpowiedzieć radzie nadzorczej w terminie dwóch tygodni od dnia zgłoszenia żądania.

Rada nadzorcza będzie mogła ustanawiać doraźne lub stałe komitety, składające się z członków rady nadzorczej, do pełnienia określonych czynności nadzorczych.

Umową spółki będzie można upoważnić radę nadzorczą do podjęcia uchwały w sprawie zbadania na koszt spółki określonego zagadnienia dotyczącego działalności spółki przez wybranego doradcę rady nadzorczej. Doradcą może być podmiot posiadający wiedzę i kwalifikacje niezbędne do zbadania takiej sprawy, zapewniający sporządzenie rzetelnego i obiektywnego raportu z badania.

Projekt zakłada formalizację organizacji posiedzeń rady nadzorczej. Posiedzenia zwoływane będą przez zaproszenia, w których należy oznaczyć dzień, godzinę, miejsce oraz proponowany porządek obrad, a także sposób wykorzystania środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość. Podczas posiedzenia rada może podejmować uchwały w sprawach nieobjętych porządkiem obrad, jeśli żaden z członków rady się temu nie sprzeciwi. Podobnie jak zgromadzenie wspólników, rada nadzorcza także może obradować bez formalnego zwołania, jeśli wszyscy członkowie wyrażą na to zgodę oraz nie zgłoszą sprzeciwu.

Dodatkowo, jeśli sprawozdanie finansowe spółki podlega badaniu, rada nadzorcza będzie obowiązana zawiadamiać biegłego rewidenta o terminie posiedzenia w przedmiocie oceny sprawozdań. Zawiadomienie powinno nastąpić z co najmniej tygodniowym wyprzedzeniem. Spółka powinna zapewnić uczestnictwo biegłego rewidenta lub innego przedstawiciela firmy audytorskiej w tym posiedzeniu.

Podobne regulacje zostały wprowadzone do przepisów o prostej spółce akcyjnej oraz o spółce akcyjnej.

Zarząd w spółce akcyjnej będzie obowiązany do informowania rady nadzorczej (bez wezwania) o podejmowanych przez siebie uchwałach, sytuacji spółki, postępach w realizacji wyznaczonych kierunków rozwoju działalności spółki oraz transakcjach istotnie wpływających na sytuację majątkową spółki. Wskazane informacje powinny być przekazywane radzie nadzorczej na piśmie na każdym posiedzeniu. Statut może wyłączyć lub ograniczać wskazane obowiązki informacyjne.

Zawarcie przez spółkę akcyjną ze spółką dominującą, zależną lub powiązaną transakcji, której wartość zsumowana z transakcjami z tą samą spółką w okresie roku obrotowego przekracza 10% sumy aktywów spółki, wymaga zgody rady nadzorczej, chyba że statut stanowi inaczej.


2021-10-29 13:25:00

Malinowscy i Wspólnicy