Kwiecień 2022

Zmiany w prawie karnym skarbowym

Kwiecień 2022

Spis treści

Zmiany w prawie karnym skarbowym.

Odpowiedzialny posiłkowo będzie zobowiązany do uiszczenia podatku.

Ograniczenie możliwości orzekania ograniczenia wolności zamiast pozbawienia wolności

Wyższe kary za przestępstwa skarbowe.

Zmiany w zakresie przepadku przedmiotów..

Wydłużenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej

Zmiany w przedawnieniu karalności

Obniżenie minimalnej wysokości grzywny.

Ściganie przestępstw karnoskarbowych popełnionych za granicą.

Nowe przestępstwa skarbowe.

Zmiany w prawie karnym skarbowym

W Rządzie trwają przygotowania do złożenia w Sejmie projektu ustawy nowelizującej Kodeks karny skarbowy i niektóre inne ustawy. Nowelizacja szykuje szereg zmian w przepisach karnoskarbowych. Opiszemy krótko najważniejsze z nich.

Odpowiedzialny posiłkowo będzie zobowiązany do uiszczenia podatku

Kodeks karny skarbowy przewiduje tak zwaną odpowiedzialność posiłkową za karę grzywny, wymierzoną sprawcy przestępstwa skarbowego. Odpowiedzialności tej podlega osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna, jeśli sprawcą przestępstwa jest osoba prowadząca sprawy tego podmiotu jako pełnomocnik, zarządca, pracownik bądź w innym charakterze, a zastępowany podmiot odniósł albo mógł odnieść z popełnionego przestępstwa jakąkolwiek korzyść majątkową. Ta zasada obowiązuje od początków kodeksu. Nowym pomysłem Rządu jest umożliwienie sądowi zobowiązania podmiotu pociągniętego do odpowiedzialności posiłkowej do uiszczenia należności publicznoprawnej uszczuplonej przestępstwem.

Ograniczenie możliwości orzekania ograniczenia wolności zamiast pozbawienia wolności

Obecnie, jeśli przestępstwo skarbowe zagrożone jest karą pozbawienia wolności, sąd może pod pewnymi warunkami zamiast niej orzec karę ograniczenia wolności. Nowelizacja zakłada wyłączenie możliwości orzekania kary ograniczenia wolności w przypadku przestępstwa wystawienia lub posługiwania się nierzetelną fakturą lub rachunkiem, jeśli kwota podatku wynikająca z takiego dokumentu jest wielkiej wartości, tzn. przekracza tysiąckrotną wysokość minimalnego wynagrodzenia. Wobec sprawcy takich przestępstw sąd nie będzie mógł warunkowo umorzyć postępowania.

Wyższe kary za przestępstwa skarbowe

W przypadku popełnienia przestępstw skarbowych w określonych warunkach, na przykład w przypadku recydywy, sąd zobowiązany jest zastosować nadzwyczajne obostrzenie kary, czyli orzec karę wyższą, niż wynikającą z ogólnych zasad karania za dane przestępstwo skarbowe. I tak, kara nadzwyczajnie obostrzona w przypadku orzekania pozbawienia wolności obecnie nie może przekroczyć 10 lat pozbawienia wolności. Nowelizacja zakłada podwyższenie maksymalnego wymiaru kary nadzwyczajnie obostrzonej do 15 lat pozbawienia wolności.

Zmiany w zakresie przepadku przedmiotów

Obecnie można orzekać przepadek przedmiotów pochodzących z przestępstwa skarbowego, narzędzi do jego popełnienia czy przedmiotów zabronionych (bądź równowartości tych przedmiotów) w przypadku popełnienia pewnych przestępstw. Nowelizacja wprowadzi możliwość orzekania przepadku towarów, co do których można było przypuszczać, że stanowią przedmiot przemytu.

Jeśli sąd orzeka przepadek urządzeń do gier hazardowych, w pewnych sytuacjach można wykonać takie orzeczenie przez ich sprzedaż podmiotom uprawnionym do urządzania gier hazardowych. Nowelizacja zakłada wprowadzenie obowiązkowego zniszczenia takich urządzeń lub automatów.

Sąd obowiązkowo orzeka przepadek korzyści majątkowej uzyskanej przez sprawcę z popełnienia przestępstwa. W poważniejszych przypadkach (korzyści o dużej wartości lub gdy przestępstwo zagrożone jest karą przekraczającą 3 lata pozbawienia wolności), za korzyść majątkową uznaje się mienie, które sprawca objął we władanie w okresie 5 lat przed popełnieniem przestępstwa skarbowego do chwili wydania wyroku. W przypadku tych poważniejszych przestępstw ww. domniemanie będzie stosowane także w sytuacji, gdy to osoba trzecia osiągnie korzyść majątkową.

Wydłużenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej

Kodeks karny skarbowy przewiduje środek karny, polegający na możliwości orzeczenia zakazu prowadzenia określonej działalności gospodarczej przez okres od 1 roku do 5 lat w przypadku popełnienia niektórych przestępstw. Nowelizacja przewiduje wydłużenie maksymalnego czasu trwania takiego zakazu do 10 lat.

Zmiany w przedawnieniu karalności

Co do zasady karalność przestępstw skarbowych ustaje z upływem określonego czasu. Instytucja ta zwana jest przedawnieniem karalności i wyraża się w tym, że po upływie określonego w kodeksie okresu nie można skazać sprawcy za przestępstwo skarbowe. Termin przedawnienia wyrażany jest w latach:

  • 5 lat od popełnienia czynu zabronionego w przypadku przestępstwa zagrożonego karą grzywny, karą ograniczenia wolności lub karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat
  • 10 lat od popełnienia czynu zabronionego w przypadku przestępstwa zagrożonego karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata,

- i rozpoczyna bieg z końcem roku, w którym upłynął termin płatności należności publicznoprawnej (w przypadku przestępstw polegających na uszczupleniu należności publicznoprawnej).

Istnieje także zasada, zgodnie z którą jeśli przestępstwo polegało na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej, to jego karalność przedawnia się z chwilą przedawnienia takiej należności publicznoprawnej. Co do zasady należności publicznoprawne przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. Aby zobrazować, jak istotna jest ta regulacja, wyobraźmy sobie, że termin zapłaty należności upływa 30 września 2021 roku. Sprawca popełnia ciężkie przestępstwo skarbowe związane z uszczupleniem tej należności 30 września 2021 roku. Termin przedawnienia należności publicznoprawnej wynosi 5 lat, liczonych od 31 grudnia 2021 roku, a zatem upłynie 31 grudnia 2026 roku. Z kolei termin przedawnienia karalności przestępstwa upływałby 30 września 2031 roku. Z uwagi na wskazaną regulację, karalność przestępstwa ustanie z chwilą przedawnienia należności publicznoprawnej, a zatem nie będzie można ścigać sprawcy od 1 stycznia 2027 roku.

Nowelizacja zakłada usunięcie powyższej zasady. Przedawnienie należności publicznoprawnej już nie będzie pociągało za sobą przedawnienia karalności.

Jeszcze istotniejsza zmiana w zakresie przedawniania przestępstw skarbowych związana jest z sytuacją, w której w okresie biegu terminu przedawnienia wszczęto postępowanie karne. Obecnie, jeśli w ww. okresie wszczęto postępowanie przeciwko sprawcy, karalność ustaje z upływem 5 lub 10 lat od zakończenia tego okresu (czyli – w uproszczeniu – termin przedawnienia wynosi odpowiednio 10 lub 20 lat). Nowelizacja zakłada modyfikację tej zasady – jeśli w okresie biegu terminu przedawnienia wszczęte zostanie postępowanie in rem (czyli w przedmiocie popełnienia przestępstwa, a nie wobec konkretnego sprawcy), karalność przestępstwa skarbowego ustanie z upływem 10 lat od zakończenia tego okresu. Różnica jest bardzo duża – obecnie termin przedawnienia karalności wydłuża jedynie wszczęcie postępowania przeciwko konkretnej osobie, a po wejściu w życie zmian, każde wszczęcie postępowania w sprawie przestępstwa będzie przedłużało bieg terminu przedawnienia wobec dowolnej osoby, której następnie postawione zostaną zarzuty. Podobne zmiany dotyczą także przedawniania wykroczeń.

Termin przedawnienia karalności wykroczeń skarbowych wydłużony zostanie z 1 roku do 2 lat.

Obniżenie minimalnej wysokości grzywny

Obniżona zostanie minimalna wysokość grzywny. Obecnie wynosi ona 1/10 minimalnego wynagrodzenia, a po wejściu w życie zmian wyniesie 1/20 minimalnego wynagrodzenia.

Ściganie przestępstw karnoskarbowych popełnionych za granicą

W ustawie znajduje się definicja tzw. przestępstwa skarbowego skierowanego przeciwko istotnym interesom finansowym państwa polskiego. Aby przestępstwo skarbowe miało taki przymiot, musi zagrażać Skarbowi Państwa powstaniem uszczerbku finansowego w wysokości co najmniej dziesięciokrotności wielkiej wartości. Wielka wartość to wartość przekraczająca 1.000 razy wysokość minimalnego wynagrodzenia (a zatem obecnie za wielką wartość uznaje się 3.010.000 zł). Wobec tego przestępstwo skierowane przeciwko istotnym interesom państwa polskiego to przestępstwo zagrażające uszczerbkiem w wysokości co najmniej 30.100.000 zł. Nowelizacja zakłada obniżenie tej wartości do pięciokrotności wielkiej wartości, czyli 15.050.000 zł.

Popełnienie przestępstwa skarbowego przeciwko istotnym interesom finansowym państwa polskiego uzasadnia zastosowanie krajowych przepisów karnoskarbowych względem obywatela polskiego lub cudzoziemca w razie popełnienia takiego przestępstwa za granicą.

Nowe przestępstwa skarbowe

Nowelizacja przewiduje utworzenie nowych typów czynów zabronionych:

Przestępstwo skarbowe

Kara

Nieprzechowywanie ksiąg i dokumentów związanych z ich prowadzeniem do czasu upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego

Grzywna do 240 stawek dziennych

Brak zawiadomienia w terminie właściwego organu o miejscu przechowywania księgi i dokumentów związanych z jej przedawnieniem w razie likwidacji lub rozwiązania podmiotu

Grzywna do 240 stawek dziennych

Udostępnianie nieruchomości lub środków do prowadzenia lub urządzania gry hazardowej bez koncesji lub zezwolenia

Grzywna do 360 stawek dziennych

Utrudnianie czynności służbowej (np. eksperymentu) osobie uprawnionej do kontroli celno-skarbowej w zakresie urządzania i prowadzenia gier hazardowych

Grzywna do 720 stawek dziennych


2022-04-29 22:51:40

Kancelaria Malinowscy i Wspólnicy