Grudzień 2020

Prosta spółka akcyjna

Grudzień 2020

Prosta spółka akcyjna. 40

Podstawowe cechy prostej spółki akcyjnej 40

Akcjonariusze. 40

Wyłączenie i ustąpienie akcjonariusza. 40

Akcje. 41

Rejestr akcjonariuszy. 41

Akcje uprzywilejowane. 42

Rozporządzenie akcją. 42

Dziedziczenie akcji 43

Umorzenie akcji 43

Nabywanie akcji własnych spółki 44

Unieważnienie akcji 45

Kapitał akcyjny. 45

Powstanie spółki 45

Prawa i obowiązki akcjonariusza

Prosta spółka akcyjna

1 marca 2021 roku wchodzi w życie nowelizacja Ustawy z dnia 15 września 2000 roku – Kodeks spółek handlowych, wprowadzająca do obrotu gospodarczego nowy podmiot – prostą spółkę akcyjną (dalej również jako: „PSA”). Spółka stanowi hybrydę pomiędzy spółką z ograniczoną odpowiedzialnością a spółką akcyjną, łącząc cechy obydwu spółek kapitałowych.

Podstawowe cechy prostej spółki akcyjnej

Prosta spółka akcyjna jest spółką kapitałową. Może być utworzona przez jedną albo dwie osoby w każdym celu prawnie dopuszczalnym, nie może być jednak zawiązana wyłącznie przez jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (art. 3001 § 1 i 2 k.s.h.).

Akcjonariusze

Akcjonariusze nie odpowiadają za zobowiązania spółki i są obowiązani jedynie do świadczeń oznaczonych w umowie spółki (art. 3001 § 2 i 3 k.s.h.).

Wyłączenie i ustąpienie akcjonariusza

Sąd, z ważnych przyczyn dotyczących danego akcjonariusza, może orzec o wyłączeniu go ze spółki na żądanie akcjonariusza lub akcjonariuszy reprezentujących więcej niż połowę ogólnej liczby głosów (umowa spółki może przewidywać bardziej rygorystyczny wymóg co do liczby uprawnionych). Do wyłączenia akcjonariuszy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące wyłączenia wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (art. 30049 k.s.h.).

Sąd może także orzec o ustąpieniu akcjonariusza ze spółki na jego wniosek, jeżeli zachodzi ważna przyczyna uzasadniona stosunkami między akcjonariuszami lub między spółką a akcjonariuszem ustępującym, skutkująca rażącym pokrzywdzeniem akcjonariusza ustępującego (art. 30050 k.s.h.). Akcje posiadane przez akcjonariusza ustępującego podlegają wykupowi po cenie odpowiadającej wartości godziwej, ustalonej przez sąd na dzień doręczenia pozwu. Orzekając o ustąpieniu akcjonariusza, sąd określa również termin, w jakim cena wykupu powinna zostać zapłacona na rzecz akcjonariusza ustępującego wraz z odsetkami od dnia doręczenia pozwu. Wykupu akcji posiadanych przez akcjonariusza ustępującego dokonuje spółka na rachunek pozostałych akcjonariuszy, proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich akcji. Za zapłatę ceny wykupu spółka i akcjonariusze, przeciwko którym wytoczono powództwo, odpowiadają solidarnie.

Akcje

Akcje mogą być obejmowane zarówno za wkłady pieniężne, jak i niepieniężne (art. 3003 § 1 k.s.h.). Wkładem niepieniężnym mogą być zarówno przedmioty materialne, jak i świadczenie usług lub pracy. Akcje nie posiadają wartości nominalnej, nie stanowią części kapitału akcyjnego i są niepodzielne. Akcje beznominałowe wyrażają prawa członkowskie w spółce, nie zaś cząstkę kapitału akcyjnego. Ich związek z kapitałem akcyjnym polega jedynie na tym, że wkłady wnoszone na pokrycie akcji beznominałowych, o ile spełniają tradycyjne kryteria zdolności aportowej, zasilają kapitał akcyjny (tak: Z. Jara (red.), Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2020).

W przypadku, gdy wartość wkładów niepieniężnych została znacznie zawyżona w stosunku do rzeczywistej wartości, akcjonariusz wnoszący wkład obowiązany jest wyrównać spółce jego wartość (art. 30010 k.s.h.), za co odpowiada solidarnie z członkami zarządu (którzy mogą być zwolnieni z odpowiedzialności, jeśli nie ponoszą winy).

Rejestr akcjonariuszy

Akcje nie mają formy dokumentu (art. 30029 k.s.h.).

Akcje podlegają rejestracji w rejestrze akcjonariuszy, która – w przypadku objęcia akcji – następuje po wpisie spółki do rejestru bądź po wpisie do rejestru podwyższenia kapitału zakładowego (art. 30030 k.s.h.). Rejestr prowadzi w formie elektronicznej podmiot uprawniony do prowadzenia rachunków papierów wartościowych bądź notariusz – w zależności od wyboru akcjonariuszy. Spółka jest obowiązania zawrzeć umowę o prowadzenie rejestru.

Wobec spółki akcjonariuszem jest osoba, której prawo ujawnione jest w rejestrze akcjonariuszy (art. 30038 § 1 k.s.h.).

W terminie trzydziestu dni po upływie każdego roku kalendarzowego zarząd zgłasza do rejestru wykaz akcji objętych w danym roku w celu uaktualnienia wpisów w rejestrze dotyczących akcji (art. 300118 § 2 k.s.h.).

Akcje uprzywilejowane

Umowa spółki może określać uprzywilejowanie akcji – w szczególności co do dywidendy, prawa głosu lub podziału majątku w razie likwidacji spółki.

Spółka może emitować akcje założycielskie, których uprzywilejowanie polega na tym, że każda kolejna emisja nowych akcji nie może naruszać określonego minimalnego stosunku liczby głosów przypadających na te akcje uprzywilejowane do ogólnej liczby głosów przypadających na wszystkie akcje spółki (art. 30026 k.s.h.). W takim przypadku, w razie emisji nowych akcji, liczba głosów przypadających na akcje założycielskie ulega odpowiedniemu zwiększeniu.

Wobec akcji uprzywilejowanych co do dywidendy może być wyłączone prawo głosu (akcja niema), a umowa spółki może przewidywać okoliczności, w których uprawniony z tych akcji uzyskuje prawo głosu (art. 30027 k.s.h.). Akcjonariusz akcji niemej ma prawo głosu przy głosowaniu nad ograniczeniem lub zniesieniem przywilejów z akcji niemej (art. 30098 § 6 k.s.h.). Zniesienie przywileju powoduje uzyskanie głosu akcjonariusza z tej akcji.

Rozporządzenie akcją

Akcje są zbywalne. Nie mogą być dopuszczone ani wprowadzone do obrotu w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi. Zbycie lub obciążenie akcji powinno być dokonane w formie dokumentowej pod rygorem nieważności (art. 30036 k.s.h.).

Nabycie akcji lub ustanowienie na niej prawa następuje z chwilą wpisu tej okoliczności do rejestru akcjonariuszy, poza nabyciem z mocy prawa (np. w przypadku powołania do spadku, wniesienia akcji jako wkładu do spółki, połączenia, podziału, przekształcenia spółki).

Umowa spółki może ograniczyć rozporządzenie akcją bądź uzależnić je od zgody spółki. W przypadku uzależnienia rozporządzenia od wyrażenia zgody przez spółkę, w razie odmowy, spółka powinna wskazać akcjonariuszowi innego nabywcę (w formie dokumentowej pod rygorem nieważności, chyba że umowa spółki stanowi inaczej). Jeśli spółka nie wskaże nabywcy w terminie oznaczonym umową spółki, bądź nabywca wskazany przez spółkę nie uiści ceny nabycia, akcjonariusz może rozporządzić akcją bez ograniczeń (art. 30039 k.s.h.). Zbycie w postępowaniu egzekucyjnym nie wymaga zgody spółki.

Zbycie akcji nie w pełni pokrytej wymaga zgody spółki (w formie dokumentowej) aż do chwili wniesienia wkładu w całości. Spółka może odmówić zgody na zbycie akcji nie w pełni pokrytej i wówczas nie ma obowiązku wskazywania innego nabywcy. Udzielenie albo odmowa udzielenia zgody następuje w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia spółce zamiaru zbycia akcji. Spółka niezwłocznie informuje nabywcę o braku pełnego pokrycia akcji. Nabywca takiej akcji odpowiada wobec spółki solidarnie ze zbywcą za wniesienie pozostałej części wkładu (art. 30040 k.s.h.).

Dziedziczenie akcji

Co do zasady, spadkobiercy wchodzą na miejsce zmarłego akcjonariusza, jednak umowa spółki może przewidywać ograniczenie lub wyłączenie wstąpienia do spółki. W takiej sytuacji umowa powinna przewidywać warunki spłaty spadkobierców pod rygorem bezskuteczności ograniczenia lub wyłączenia.

W razie śmierci akcjonariusza uprawnionego z akcji objętych za wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług, który nie został w całości wniesiony, wstąpienie do spółki spadkobierców wymaga zgody spółki, chyba że umowa spółki stanowi inaczej (art. 30041 k.s.h.).

Umorzenie akcji

Umorzenie akcji stanowi zmianę umowy spółki. Można wyróżnić przymusowe i dobrowolne umorzenie akcji.

Umorzenie przymusowe jest dopuszczalne jedynie, gdy stanowi o tym umowa spółki (art. 30045 k.s.h.). Powinno następować za spłatą, która nie może być niższa od wartości godziwej akcji. Spółka uiszcza spłatę po dokonaniu wpisu umorzenia akcji do rejestru. Umowa spółki może stanowić, że akcje ulegają umorzeniu w przypadku ziszczenia się określonego zdarzenia bez podjęcia uchwały akcjonariuszy. W przypadku ziszczenia się określonego w umowie spółki zdarzenia zarząd niezwłocznie podejmuje uchwałę stwierdzającą umorzenie akcji i zgłasza ją do rejestru albo podejmuje uchwałę stwierdzającą, że umorzenie nie doszło do skutku, jeżeli spółka nie dysponuje środkami na uiszczenie pełnej spłaty za umarzane akcje (art. 30046 k.s.h.).

Nabywanie akcji własnych spółki

Co do zasady, spółka nie może nabywać wyemitowanych przez siebie akcji ani ustanawiać na nich zastawu. Ustawie znane są jednak wyjątki – spółka może nabywać akcje własne lub ustanawiać na nich zastaw (art. 30047 k.s.h.):

1.      w celu ich umorzenia;

2.      na podstawie i w granicach upoważnienia udzielonego w uchwale akcjonariuszy – przy spełnieniu łącznie następujących warunków:

a.      akcje są w pełni pokryte;

b.      łączna liczba akcji, wliczając w to akcje nabyte na podstawie innych tytułów oraz akcje nabyte przez spółki lub spółdzielnie zależne, nie przekracza 25% wszystkich akcji spółki;

c.       łączna cena nabycia akcji, powiększona o koszty ich nabycia, nie jest wyższa od kwoty kapitału rezerwowego, utworzonego w tym celu z kwoty przeznaczonej do podziału;

3.      w drodze egzekucji celem zaspokojenia roszczeń spółki, których nie można zaspokoić z innego majątku akcjonariusza;

4.      w drodze sukcesji uniwersalnej;

5.      w innych przypadkach przewidzianych w ustawie.

Czynności rozporządzające, dokonane z naruszeniem przepisów o nabywaniu i zastawianiu akcji własnych, są ważne. Jednakże, w przypadku nabycia akcji własnych z naruszeniem przepisów i nabyciu w drodze egzekucji, spółka powinna zbyć akcje w terminie roku od ich nabycia. Jeśli akcje nie zostaną zbyte, zarząd powinien niezwłocznie je umorzyć bez podejmowania przez akcjonariuszy uchwały w tym zakresie.

Spółka nie wykonuje praw z akcji własnych.

Opisane powyżej zasady znajdują zastosowanie także w przypadku nabycia akcji spółki dominującej przez spółkę lub spółdzielnię zależną.

Spółka nie może także obejmować akcji własnych (oraz akcji spółki dominującej), jednak w przypadku dokonania objęcia, zachowuje ono ważność (art. 30048 k.s.h.). W takiej sytuacji członek zarządu odpowiada solidarnie wraz z osobą, która objęła akcje, za pełne wniesienie wkładu, chyba że nie ponosi winy. Jeżeli akcje spółki zostały objęte przez osobę, która działała we własnym imieniu, lecz na rachunek spółki albo spółki lub spółdzielni zależnej, obejmującego uważa się za osobę działającą na własny rachunek.

Unieważnienie akcji

Sąd, na żądanie akcjonariusza albo spółki, może unieważnić wszystkie albo część akcji w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania do wniesienia wkładów na pokrycie akcji. Orzekając o unieważnieniu akcji, sąd określa wysokość spłaty należnej akcjonariuszowi za unieważnione akcje, która powinna uwzględnić stosunek wartości wkładu wniesionego do wartości wkładu niewniesionego (art. 30051 k.s.h.).

Kapitał akcyjny

W spółce tworzy się kapitał akcyjny wyrażony w złotych, na który przeznacza się wkłady pieniężne i niepieniężne, którego minimalna wartość wynosi 1 zł. Co istotne, wysokość kapitału akcyjnego nie jest wskazywana w umowie spółki, a zatem każdorazowa zmiana w tym zakresie nie będzie wymagała zmiany umowy (art. 3004 k.s.h.).

Wkłady muszą być wniesione w terminie 3 lat od dnia wpisu spółki do KRS (art. 3009 k.s.h.).

Co najmniej 8% zysku za dany rok obrotowy powinno być przekazywane na zasilenie kapitału akcyjnego w celu pokrycia strat, do chwili, w której kapitał osiągnie 5% sumy zobowiązań spółki wynikającej z zatwierdzonego sprawozdania finansowego za ostatni rok obrotowy (art. 30019 k.s.h.).

Powstanie spółki

Do powstania spółki wymagane są następujące czynności (art. 3005 k.s.h.):

1.      zawarcie umowy spółki;

2.      ustanowienie organów spółki wymaganych przez ustawę lub umowę spółki;

3.      wniesienie przez akcjonariuszy wkładów na pokrycie kapitału akcyjnego co najmniej w kwocie 1 zł;

4.      wpis do KRS.

Umowa prostej spółki akcyjnej, zawarta w formie aktu notarialnego, powinna określać:

1.      firmę i siedzibę spółki;

2.      przedmiot działalności spółki;

3.      liczbę, serie i numery akcji, związane z nimi uprzywilejowanie, akcjonariuszy obejmujących poszczególne akcje oraz cenę emisyjną akcji;

4.      jeżeli akcjonariusze wnoszą wkłady niepieniężne - przedmiot tych wkładów, serie i numery akcji obejmowanych za wkłady niepieniężne oraz akcjonariuszy, którzy obejmują te akcje;

5.      jeżeli przedmiotem wkładu niepieniężnego jest świadczenie pracy lub usług - także rodzaj i czas świadczenia pracy lub usług;

6.      organy spółki;

7.      liczbę członków zarządu i rady nadzorczej, jeżeli została ustanowiona, albo co najmniej minimalną i maksymalną liczbę członków tych organów;

8.      czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony.

Umowa prostej spółki akcyjnej może być także zawarta za pośrednictwem portalu S24 (art. 3007 k.s.h.).

Prawa i obowiązki akcjonariusza

Czytaj dalej...


2020-12-14 03:10:41

Kancelaria Malinowscy i Wspólnicy